در مقاله ها
نکات مهم در مورد سرمازدگی پسته و روش های جلوگیری از آن
سرمازدگی درختان یکی از خطراتی است که ممکن است کشاورزان عزیز در فصل زمستان یا آ مواجه شوند و با توجه به اینکه باعث از بین رفتن گل و جوانه ها میشود میتواند آسیب جدی به محصولات کشاورزی وارد کند. در این مقاله سعی بر این داریم تا راهکارهای مبارزه با سررمازدگی را خدمت شما عزیزان ارائه کنیم.
سرمازدگی چیست؟
خسارات ناشی از تغییر جوی دمای محیط و اقلیم یک منطقه سرمازدگی گفته میشود. این سرما به درختان باغی و زراعی آسیبهای جدی وارد میکند زیرا دمای محیط کمتر از میزان دمای مورد نیاز برای رشد گیاه است.
در صورتی که دمای محیط به صفر یا زیر صفر درجه سانتی گراد برسد گیاهانی که به دمای پایین حساس هستند آسیب میبینند. به طور کلی سرما مربوط به چهار فصل میباشد اما خسارات ناشی از سرمای بهاره به دلیل گلدهی و جوانهزنی گیاهان بیشتر است.
سرمازدگی زمانی خطرناک است و باعث آسیب به گیاه میشود که دمای بافت¬های موجود در گیاه، از آستانه بحرانی دما کمتر شود و یخ برون سلولی تشکیل شود.
در صورتی که سرمازدگی طوری باشد که دمای محیط به زیر صفر درجه سانتی گراد برسد به آن یخبندان یا یخ زدگی گفته میشود.
یکی از مهمترین عواملی که باعث افزایش خسارات مربوط به سرمازدگی میشود میزان دما و مدت زمان سرما میباشد. در صورتی که دمای پایین به مدت زمان طولانی وجود داشته باشد میزان خسارت بیشتر میشود.
علائم سرمازدگی باغات
علائم سرمازدگی شامل موارد زیر میشود:
- کاهش عمومی رشد
- عدم گلدهی
- عدم جوانهزنی بذر
- عدم جذب عناصر غذایی
- تغییر رنگ، آب سوخته شدن و نکروز برگها
- در برخی مواقع موجب خزان و پیری زودرس
انواع سرمازدگی باغات از منظر نحوهی ایجاد
سرمازدگی جبههای (انتقالی)
هنگامی که یک جبهه هوای سرد از روی یک منطقه عبور کند و دمای آن کمتر یا در میزان دمای بحرانی برای گیاهان آن منطقه باشد، سرمازدگی جبههای اتفاق میافتد. ضخامت لایههای هوا در این نوع سرمازدگی امکان دارد چندین کیلومتر باشد. این نوع سرمازدگی در طی روز و شب اتفاق میافتد؛ بر خلاف سرمازدگی تشعشعی که فقط در شب اتفاق میافتد. مقابله با آن بسیار مشکل و تقریباً غیرممکن است.
سرمازدگی تشعشعی
| نحوه ایجاد | زمان وقوع | |
| سرمازدگی جبههای | جبهه هوای سرد وارد منطقه میشود. | شبانه روز |
| سرمازدگی تشعشعی | در هنگام وارونگی هوا در یک منطقه خاص اتفاق میافتد. | فقط شب |
نواع سرمازدگی باغات از منظر زمان
سرمازدگی دیررس بهاره
سرمازدگی زمستانه
در زمستان زمانی که دما منفی ده درجه سانتیگراد یا پایین تر از آن باشد، سرمازدگی زمستانه اتفاق میافتد. گاهی امکان دارد درخت کاملاً یخ بزند. در درختان همیشه سبز مثل مرکبات و زیتون این نوع سرمازدگی میتواند خسارتزا باشد. اگر سرمای پاییزه پیش آید و میوه درختان هنوز چیده نشده باشد، محصول بسیار صدمه میبیند و حتی گاهی تا صددرصد از بین میرود.
سرمازدگی در پسته
یکی از مهمترین پدیدهای که سبب خسارات جدی به باغات پسته میشود پدیده سرمازدگی است. سرمازدگی بیشتر اندامهای هوایی درخت پسته را مورد هدف قرار میدهد و موجب از بین رفتن جوانهها و گلهای درخت پسته میشود که سبب کاهش باردهی و کمیت و کیفیت محصول پسته میشود.
درختان پسته به سرمای دیررس بهاره بسیار حساس هستند و این سرما سبب خسارات شدیدی به باغات پسته میشوند. میزان سرمازدگی در ارقام کله قوچی و اوحدی پسته به علت رویش سریع بسیار زیاد و در ارقام دیرگل اکبری کمتر است.
سرمای شدید بهاره سبب یخ زدگی شیره درون آوندهای درختان شده که این امر باعث کاهش یا عدم رسیدن مواد غذایی به بافتهای گیاه شده و در نهایت سبب از بین رفتن درخت میشود.
ریشههای درخت پسته به دلیل وجود خاک در اطراف خود از سرمازدگی مصون هستند. همچنین در اوایل فصل بهار و فروردین ماه میزان سرمازدگی شاخههای پایینی بسیار بیشتر از شاخههای بالایی است زیرا تهویه هوا در قسمت بالایی درخت بیشتر است و از طرفی هوای سرد به علت سنگینی در قسمتهای پایین درختان وجود دارد.
بر اساس تحقیقات صورت گرفته، تحمل دمایی اندامهای هوایی درخت پسته در هر یک از مراحل رشد خود متفاوت است. به عنوان مثال دمای بحرانی جوانه باز شده ۲- درجه سانتی گراد، جوانه باز نشده ۴- درجه سانتی گراد، گلهای باز شده ۲+ درجه سانتی گراد و میوهها ۲- درجه سانتی گراد میباشد.
این دماها نشانگر میزان حساسیت و مقاومت درخت در هر یک از مراحل رشد خود است که با توجه به دماهای ذکر شده جوانههای باز نشده با دمای ۴- درجه سانتی گراد مقاومترین و گلهای باز شده با دمای ۲+ درجه سانتی گراد حساسترین اندام در مقابل کاهش دما میباشد.
فاکتورهای موثر در میزان خسارت سرمازدگی
از فاکتورهای موثر در بروز سرمازدگی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نوع خاک
- سن درخت
- رطوبت نسبی
- سرعت وزش باد
- میزان شیب زمین
- انتخاب رقم مناسب
- شدت و مدت زمان سرما
- آفات و بیماریهای درخت
- ظرفیت نگهداری آب در خاک
- میزان پوشش ابر در آسمان
- انتخاب محل مناسب برای احداث باغ
راههای کاهش و روشهای مقابله با سرمازدگی در باغات
با توجه به شواهد در باغهایی که از نظر تغذیهای و آبیاری تامین هستند کمتر سرمازدگی رخ میدهد. در صورتی که آبیاری در شب صورت گیرد میزان سرمازدگی کمتر خواهد شد.
از روشهای مقابله با سرمازدگی درختان با محدودیت زیادی رو به رو هستیم که در زیر به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد:
کودهای پتاسیمی
استفاده از کودهای پتاسیمی بسیار اثر گذار هستند. این کودها باعث بالا بردن تحمل سرمایی درختان، افزایش غلظت شیره سلولی و کاهش نقطه انجماد سلولهای گیاهان میشود.
دفندر پتاسیم فروغ دشت
کود ۳۶-۱۲-۱۲ نیورایز
کودهای آمینواسیدی
استفاده از کودهای آمینواسیدی قبل از بروز سرما سبب مقاومت درختان در مقابل سرما میشود. این کودها با تنظیم فشار اسمزی سلولهای گیاهی سبب کاهش تنشهای سلولها میشود.
عملیات هرس
انجام هرس به موقع و مناسب بسیار مهم است. در صورتی که هرس قبل از بروز سرما انجام گیرد سبب افزایش حساسیت درخت به سرما میشود. به همین دلیل بهتر است هرس بعد از فصل سرما صورت گیرد.
عملیات خاکورزی
در صورتی که عملیات خاکورزی از قبیل شخم قبل از سرما صورت گیرد سبب ایجاد خلل و فرج و فضای خالی درون خاک میشود که در نهایت باعث کاهش میزان ذخیره گرمایی در خاک میشود.
همچنین از بیل زدن و کندن پای درختان در فصل بهار اجتناب شود. بنابراین توصیه میشود که عملیات خاکورزی بعد از فصل سرما و یخبندان انجام گیرد. در صورتی که مجبور به انجام عملیات خاکورزی شدید باید حتما خاک فشرده شود و آبیاری انجام گیرد.
حذف علفهای هرز
در صورتی که علفهای هرز و گیاهان پوششی از کف باغ جمع آوری شود سبب افزایش میزان جذب نور آفتاب و ذخیره گرمایی توسط خاک شود.
استفاده از پلاستیکهای شفاف
پلاستیکهای شفاف سبب گرم نگه داشتن خاک میشود. توجه داشته باشید که قبل از استفاده از پلاستیکها زمین را مرطوب کنید زیرا باعث افزایش کارایی پلاستیک میشود.
بخاریهای باغی و ماشینهای مولد باد
استفاده از بخاریهای باغی و ماشینهای مولد باد بسیار پر هزینه هستند و انرژی زیادی مصرف میکنند که امیدواریم بخاریهای با کارایی بهتر و قیمت مناسبتر ساخته و فراهم شود و در اختیار عموم کشاورزان قرار بگیرد.
سیستم چاهک معکوس
در این روش هوای سرد تجمع یافته در سطح باغ به سمت بالا هدایت و سپس هوای گرم را جایگزین میشود. این روش انرژی کمتری نسبت به روشهای دیگر مصرف میکند و همچنین عاری از آلودگی محیطی میباشد.
ماشینهای مولد مه
یکی از روشهای حفاظت گیاه در برابر سرما استفاده از ماشینهای مولد مه است. این ماشینها با تولید مه مصنوعی که قابلیت تنظیم ضخامت مه را دارند و مصرف آب و انرژی در آنها کم است سبب کاهش از دست رفتن گرما از خاک به جو میشوند.
ایجاد مه از هدر رفت گرما جلوگیری کرده و سدی محکم در برابر گرما بوجود میآورد. این روش سبب فشردگی خاک نمیشود زیرا آب به صورت مستقیم وارد خاک نمیشود و به علت افزایش رطوبت هوا تغییرات دمایی کمتر اتفاق میافتد.
سوزاندن بقایای پسته
سوزاندن دور ریز، بقایای پسته، پوست پسته،پوست بادام، پوست گردو، پستههای پوک و شاخه، کاه و کلش، سبوس برنج، سبوس گندم، کود حیوانی، برگهای اضافی در یک کیسه با گونیهای آغشته به آب و گازوییل باعث افزایش دما میشود.
این روش خیلی بهتر از سوزاندن لاستیک میباشد چرا که گرمای حاصل از سوزاندن لاستیک مستقیم بالا رفته و در کف باغ نمیماند و برای کاهش خسارت سرما ارتفاع پایین مهم هست. اما استفاده از بقایای گیاهی و یا کودحیوانی آغشته به آب و گازوئیل باعث ایجاد دود سنگین و گرم در کف باغ میشود.
انتخاب ارقام پسته دیررس
انتخاب نوع رقم با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه زیر کشت بسیار حائز اهمیت است. در صورتی که احتمال سرمازدگی وجود دارد باید از ارقام دیررس استفاده شود.
دیدگاه ها
ارسال دیدگاه