در مقاله ها
کرم سفید ریشه و مبارزه با آن
کرم سفید ریشه یکی از خطرناک ترین آفات باغات به حساب می آید و این کرم با تغذیه از ریشه های اصلی درختان توانایی جذب آب و مواد غذایی را از گیاه گرفته و باعث میشود به درختان خطرات جدی وارد شود.
نام علمی این آفت “Polyphylla olivieri” است. لاروهای این آفت بهصورت کرمی سفیدرنگ، خمیده و با سر قهوهای و قطعات دهانی قوی دیده میشوند. بدن آنها ضخیم و دارای سه جفت پای سینهای است. این آفت در گروه Scarabaeidae قرار دارد و در مراحل لاروی، خسارت عمدهای وارد میکند.
چرخه زندگی کرم سفید ریشه:
کرم سفید ریشه یکی از انواع سوسک ها می باشد که گونه بالغ آن در ماه های خرداد و تیر به رشد کامل خود می رسد. چرخه رشد این حشره از دوره لارو سفید (white grub) تا کرم سفید ریشه (PolyphyllaOlivieri) حدود ۳ سال زمان می برد. گونه ماده معمولا طی ساعات بعد از ظهر در عمق ۳ تا ۲۰ سانتی متری از سطح زمین تخم می گذارد. هر بار تخم گذاری این حشره حدود ۱۵ تا ۲۰ لارو را شامل می شود.
طی سه هفته لاروها از تخم خارج شده و شروع به تغذیه از ریشه گیاهانی که در خاک اطراف موجود است؛ می کنند. در فصل پاییز، لارو سفید به عمق ۱٫۵ متری خاک می رود و در طول زمستان تا رسیدن بهار همانجا باقی می ماند. سپس در فصل بهار تونلی به سمت سطح خاک می زند.
در همین دوره به علت تغذیه مداوم از ریشه و برگ گیاهان موجود در خاک، کرم سفید ریشه جوان بیشترین آسیب را به گیاهان وارد می کند. در طول بهار و تابستان با تغذیه از گیاهان به رشد خود ادامه می دهد و مجددا در پاییز و زمستان در عمق خاک پنهان می شود. تابستان سال دوم که به بلوغ کامل رسیدند، طی چند هفته روی خاک می لولند و لابه لای گیاهان زندگی می کنند تا در پاییز بعدی تخم گذاری کنند و این سیکل ادامه می یابد.
حشره بالغ بهصورت سوسک قهوهایرنگ از اواخر بهار ظاهر میشود. پس از جفتگیری، مادهها تخمریزی را در عمق ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتری خاک آغاز میکنند. تخمها پس از ۲ تا ۳ هفته تبدیل به لارو میشوند. لاروها طی ۲ تا ۳ سال در خاک باقی میمانند و از ریشه تغذیه میکنند. در انتهای دوره، لارو به شفیره تبدیل شده و سپس بالغ میشود.
محیط زندگی کرم سفید ریشه:
کرم سفید ریشه در اکثر نواحی ایران به خصوص مناطق سردسیر مشاهده شده است. این حشره بیشتر از ریشه گیاهان زراعی و علف ها تغذیه می کند اما حضور آنها در باغ های درختان میوه مانند سیب یا گیلاس نیر مشاهده شده است. آسیب های ناشی از این آفت گیاهی معمولا در اوایل پاییز و بهار مشاهده می شود.
مهم ترین عامل آلودگی باغات به کرم ریشه استفاده از کود های حیوانی نپوسیده می باشد. لازم به ذکر است که استفاده ی نادرست و نابجا از کود حیوانی آفات، بیماری ها و علف های هرز زیادی به زمین وارد کرده و خسارات فراوانی به کشت و کار ها وارد می کند.
علائم وجود کرم سفید ریشه
- زردی ناگهانی برگها بدون نشانه بیماریهای رایج
- کند شدن رشد گیاه یا درخت
- ریزش برگها در فصول غیرمعمول
- خشک شدن ناگهانی درخت یا بوته
- کاهش رشد و تولید میوه
با بیرون آوردن ریشه، میتوان لاروهای کرم سفید ریشه را مشاهده کرد. وجود این لاروها نشان میدهد ریشهها آسیب دیدهاند.
گیاهان میزبان کرم سفید ریشه
کرم سفید ریشه میزبانهای زیادی دارد. از مهمترین آنها میتوان به درختان پسته، سیب، بادام، انگور، گردو، مرکبات، زیتون، توت، گوجهفرنگی، بادمجان، یونجه، گندم، ذرت و چغندر اشاره کرد. این آفت در مناطق خشک و نیمهخشک فعالیت بیشتری دارد.
خسارت کرم سفید ریشه چگونه رخ میدهد؟
لاروها با جویدن ریشهها، مسیر انتقال آب و مواد غذایی را قطع میکنند. گیاه به مرور ضعف نشان میدهد، برگها زرد میشوند و در نهایت گیاه میمیرد. درختان کوچک بیشتر از درختان مسن آسیب میبینند. در برخی موارد، کرم سفید ریشه تنها در یک سال میتواند تا ۸۰ درصد نهالهای تازهکاشت را از بین ببرد.
شرایط مساعد برای طغیان آفت
- خاکهای سبک و شنی
- وجود کودهای حیوانی تازه در باغ
- عدم زیر و رو کردن خاک
- کاشت بدون ضدعفونی بستر
- دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد
روشهای پیشگیری از کرم سفید ریشه
۱. آمادهسازی اصولی خاک
شخم عمیق در فصل تابستان، قرار دادن تخمها و لاروها در معرض آفتاب، باعث کاهش جمعیت آفت میشود.
۲. استفاده از کودهای پوسیده و سالم
کودهای حیوانی باید کاملاً پوسیده باشند. کودهای تازه منبع جذب سوسکهای ماده برای تخمگذاری هستند.
۳. ضدعفونی خاک قبل از کشت
میتوان با استفاده از ترکیبات بیولوژیک یا شیمیایی، خاک را قبل از کشت ضدعفونی کرد.
روشهای کنترل کرم سفید ریشه
۱. مبارزه بیولوژیک
استفاده از قارچهای آنتاگونیست مانند Metarhizium anisopliae و Beauveria bassiana در خاک میتواند لاروها را بهطور طبیعی کنترل کند.
۲. استفاده از تله نوری
سوسکهای بالغ در شب جذب نور میشوند. استفاده از تلههای نوری در اواخر بهار تا اوایل تابستان باعث کاهش جمعیت بالغها میشود.
۳. کنترل شیمیایی هدفمند
در صورت آلودگی شدید، میتوان از گرانولهای خاکی حاوی سموم مثل فِیپرونیل یا کلرپیریفوس استفاده کرد. باید این سموم را همراه با آبیاری در اطراف طوقه درخت استفاده کرد تا جذب خاک شود.
نقش تغذیه در افزایش مقاومت گیاه
استفاده از سیلیکات پتاسیم، کودهای پتاس بالا و هیومیک اسید موجب تقویت سیستم ریشهای میشود. این ترکیبات باعث ضخیمتر شدن دیوارههای سلولی و کاهش خسارت کرمها میگردند.
بازرسی منظم خاک و ریشهها
باغدار باید هر سال بهخصوص در فصل پاییز یا ابتدای بهار، چند نمونه از نهالها یا درختان جوان را بهصورت تصادفی بررسی کند. کندن خاک اطراف طوقه و مشاهده مستقیم ریشهها، بهترین روش برای اطمینان از عدم وجود آفت است.
رفتار شناسی لارو کرم سفید ریشه در خاک
لاروهای کرم سفید ریشه رفتار بسیار خاصی در خاک دارند. آنها در عمق ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتری فعالیت میکنند و مسیرهای متعددی در خاک ایجاد میکنند. در طول روز در عمق بیشتری از خاک میمانند و در شب به ریشههای سطحیتر نزدیک میشوند. این الگو باعث میشود برخی سمپاشیهای سطحی اثربخشی کمتری داشته باشند.
کدام درختان بیشترین آسیب را میبینند؟
نهالهای تازهکاشت، بیشترین حساسیت را به کرم سفید ریشه دارند. درختانی مثل پسته، بادام و سیب که ریشههایی نازکتر و سطحیتر دارند، بیشتر آسیب میبینند. همچنین درختانی که در خاکهای سبک یا زهکشینشده کاشته شدهاند، زودتر علائم خشکیدگی را نشان میدهند.
نقش پوشش گیاهی در مدیریت آفت
علفهای هرز در اطراف طوقه درخت، مکان مناسبی برای تخمریزی حشرات بالغ فراهم میکنند. حذف علفهای هرز و ایجاد فاصله بین تنه درخت و پوشش سبز، خطر تخمریزی سوسکها را کاهش میدهد. همچنین کشت گیاهان پوششی ناسازگار با کرم سفید، مانند گشنیز یا سیر، در کاهش جمعیت آفت مؤثر است.
راهکارهای محلی و تجربیات باغداران
برخی باغداران با استفاده از خاکستر چوب یا آهک در اطراف طوقه، توانستهاند جمعیت لاروها را محدود کنند. همچنین غوطهور کردن نهال در محلولهای ارگانیک قبل از کاشت، احتمال آلودگی اولیه را کاهش میدهد. در برخی مناطق، استفاده از ترکیبات طبیعی مانند اسانس سیر و روغنهای گیاهی نیز نتایج مثبتی داشته است.
استفاده از کودهای تقویتکننده ریشه
کودهای حاوی اسید هیومیک، فولویک اسید، اسید آمینه و کود سیلیکات پتاسیم، رشد ریشه را افزایش میدهند و قدرت بازسازی پس از آسیب را بیشتر میکنند. این کودها باعث ترشح هورمونهای طبیعی در ریشه و تحریک رشد مجدد پس از آسیب کرم میشوند.
اهمیت نمونهبرداری منطقهای
باغداران باید آموخته باشند که رفتار آفات در هر بخش باغ میتواند متفاوت باشد. نمونهبرداری از مناطق مختلف و ثبت موقعیت دقیق در نقشه باغ، به تشخیص بهتر کانونهای آلودگی کمک میکند. این اطلاعات در تنظیم برنامه سمپاشی، کوددهی و پایش آتی بسیار حیاتی هستند.
چگونه درختان آلوده را نجات دهیم؟
در صورتی که درخت هنوز کاملاً خشک نشده باشد، میتوان با ترکیبی از تقویت ریشه، سموم خاکی، اصلاح آبیاری و حذف لاروها از ریشه، آن را احیا کرد. برنامه تغذیهای باید شامل عناصر پرمصرف (NPK) بهعلاوه ریزمغذیها باشد و کوددهی بهصورت دورهای ادامه یابد تا درخت توان ترمیم پیدا کند.
جمعبندی
کرم سفید ریشه یکی از آفات پنهان اما بسیار خطرناک برای درختان و گیاهان محسوب میشود. با شناخت دقیق این آفت، اجرای مدیریت زراعی، مصرف بهموقع کودهای مقاومساز، استفاده از کنترلهای بیولوژیک و پایش مستمر، میتوان خطر این آفت را تا حد زیادی کاهش داد. پیشنهاد میشود برای مدیریت کامل، از مشاوره کارشناسان تغذیه گیاه و آفات استفاده کنید تا امنیت باغ شما در برابر این تهدید خاموش حفظ شود.
دیدگاه ها
ارسال دیدگاه