در مقاله ها
شناسایی علایم کمبود آهن و نحوه برطرف کردن آن
آهن یکی از عناصر ریز مغذی بسیار مهم برای گیاهان می باشد که در سنتز کلروفیل نقش به سزایی دارد. نکته مهم که باید به آن توجه نمود این است که تمامی عناصر ریز مغذی به جز مولیبدن با افزایش pH محیط کشت برای گیاهان غیر قابل دسترسی و جذب بوده اما با کاهش pH محیط کشت به صورت قابل جذب برای گیاهان در می آیند. محدوده ایده آل pH برای گیاهان متفاوت بوده و به توانایی آن ها به جذب مواد مغذی بستگی دارد. بهعنوانمثال، اگر pH محیط رشد بالاتر از ۶.۵ باشد، آهن به شکلی تبدیل میشود که برای اکثر گیاهان غیر قابلدسترس میشود و در نتیجه کمبود آهن ایجاد میشود.
بااینحال، اگر در زمانی که سطح pH نرمال است همچنان کمبود آهن دارید، سعی کنید میزان کود مورد استفاده را کاهش دهید. افزودن آهن کلات به کود یک راهحل جایگزین سریع برای تقویت سبزی گیاهان شما است.
نقش آهن در سلامت گیاه:
همانطور که گفته شد آهن نقش بسار مهمی در تغذیه گیاه دارد و برای سنتز کلروفیل و سبزینگی گیاه بسیار مهم می باشد. این عنصر جز اصلی ساختار آنزیم های مختلف و برخی از رنگدانه ها می باشد. همچنین آهن در بسیاری از فرآیند های بیوشیمیایی گیاهان مانند فتوسنتز، تنفس سلولی، متابولیسم کربوهیدرات ها و تشکیل آنزیم ها نقش مهمی را ایفا می کند.
آهن بهعنوان یک عنصر ریزمغذی طبقهبندی میشود، به این معنی که گیاهان در مقایسه با درشت مغذیها به مقادیر کمتری از این عنصر نیاز دارند.
بااینحال آهن به راحتی جذب نمیشود و فقط در شرایط خاص میتواند به اندازه کافی توسط ریشهها و به اشکال خاص جذب شود. همانطور که در بالا ذکر شد، جذب آهن بسیار وابسته به محدوده pH نوع گیاه است.
نشانه های کمبود آهن در گیاهان:
بر اثر کمبود آهن تولید سبزینه ( کلروفیل ) در برگ کاهش می یابد و برگ ها حالت رنگ پریده پیدا می کنند. در ابتدا این رنگ پریدگی در فاصله بین رگبرگ ها رخ می دهد. با شدت یافتن کمبود آهن تمام سطح برگ به جز رگبرگ ها زرد می شود. به علت عدم پویایی و تحرک آهن در گیاه علائم کمبود آن ابتدا در برگ های جوان و قسمت بالای ساقه مشاهده می شود. به تدریج این علائم در تمام قسمت های گیاه قابل مشاهده خواهد بود. با افزایش شدت کمبود آهن حاشیه برگ ها رو به سفیدی گراییده و سپس علائم سوختگی مشاهده می گردد. همچنین بر اثر کمبود آهن شاهد ضعف رشد، ریزش غیر طبیعی برگ ها، تولید میوه کم و نارس ماندن میوه ها در قسمت انتهایی درخت خواهیم بود.
کمبود آهن در درختان میوه بیشتر از سایر گیاهان مشهود می باشد. کمبود عنصر آهن که مکررا در درختان میوه و سایر گیاهان مشاهده می شود به علت ناتوانی گیاه در استفاده مفید از آهن موجود در خاک می باشد. به ویژه مرکبات و درختان سیب حساسیت بیشتری را به کمبود آهن نشان می دهند. علائم کمبود آهن در درختان به این صورت می باشد که رگبرگ ها کم و بیش سبز مانده و این در حالی است که پهنک برگ به رنگ زرد تغییر پیدا می کند. در غلات، برگهای دچار کمبود آهن، راه راه به نظر می رسند. در درختان میوه، زردی برگ در حالی که رگبرگها کم و بیش سبز مانده اند، پدیده رایجی است. حاشیه برگها با شدت یافتن کمبود به سفیدی گراییده، سپس علایم سوختگی (نکروز) مشاهده می شود. گاهی در اواخر بهار که سرعت رشد درختان زیاد است، به علت عدم کافی بودن جذب آهن، برگها زرد رنگ می شوند. سپس با کاهش آهنگ رشد، رنگ برگها بتدریج سبز و دوباره دراواخرتابستان، با تشدید رشدرویشی، علایم کمبود آهن، یعنی زردی رنگ برگ، دوباره بروز می کند. باید توجه داشت که تنها کمبود آهن به زردی برگ منجر نمی شود، کمبود ازت، گوگرد، منیزیم و برخی عناصر غذایی دیگر، بعضی آفات و بیماریهای گیاهی و یا نور کم نیز در مواردی به پریدگی رنگ برگ می انجامد.
علائمی که باید به آنها توجه کرد عبارتاند از:
- کلروز برگ – زرد شدن برگهای گیاه با رگبرگهای سبز
- در صورت ادامه پیدا کردن کمبود، برگهای زرد گاهی اوقات سفید میشوند
- علائم نکروز که در آن گلدهی و رشد گیاه مهار میشود
- رشد ضعیف و ریزش برگ
- زردی شدید روی برگهای جوان
علت کمبود آهن گیاه چیست؟
مانند تعدادی از کمبودهای مواد مغذی، کمبود آهن در گیاهان میتواند ناشی از عدم تعادل مواد مغذی باشد که یکی از شایعترین دلایل آن خاک قلیایی و pH بالا است. در مناطقی که بارندگی زیاد است، pH پایینتری خواهید داشت و خاک اسیدیتر است. این به دلیل محلول شدن کلسیم و آهک موجود در خاک در آب است.
فاکتورها و عوامل متعددی بر میزان جذب آهن و همچنین تشدید کمبود آهن تاثیر گذارند که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- آهکی بودن خاک
- تهویه نامناسب خاک
- کمبود مواد آلی در خاک
- کیفیت نامناسب آب آبیاری
- مصرف بیش از حد کودهای فسفره
- مقادیر بالای مس در خاک
علل احتمالی کمبود آهن
شایعترین علت کمبود آهن PH بالای خاک (pH بیش از ۶.۵) است. ممکن است عوامل دیگری نیز در این زمینه نقش داشته باشند، ازجمله:
- منگنز، مس یا روی بیشازحد که بر روی جذب آهن توسط گیاهان شما تأثیر میگذارد.
- آبیاری بیشازحد یا کمآبی گیاهان در خاک باعث کلروز و استرس در گیاهان میشود
- خاک بیشازحد رسی و سنگین یا بیشازحد مرطوب است که باعث راکد شدن اکسیژن در ریشهها میشود.
- بستر حاوی فسفر بیشازحد است
- دمای ناحیه ریشه پایین است
- سیستم ریشه به دلیل سفتی خاک و ریشههای مرده یا آسیب دیده بهطور مؤثر عمل نمیکند
- نور زیاد روی مخزن تغذیه باعث رشد جلبکهایی میشود که آهن را مصرف میکنند.
منابع خوب آهن برای گیاهان
هنگامیکه متوجه شدید محصولاتتان فاقد آهن هستند، میتوانید سطح آهن را با موارد زیر افزایش دهید:
آهن مایع (سولفات آهن یا آهن کلات) یک شکل مایع است که میتوانید برای درمان گیاهان مستقیماً روی شاخ و برگ گیاه اسپری کنید. این یک راهحل کوتاهمدت است، اما گیاهان شما را تقویت کرده و به مسیر خود باز میگرداند. این معمولاً برای گل رز، سبزیجات، مرکبات و سایر گیاهان اسیددوست اعمال میشود.
آهن کلات پودری یا دانهبندی شده خاک را درمان کرده و عدم تعادل pH را اصلاح میکند. طبق دستورالعمل بستهبندی، آهن را در اطراف منطقه ریشه گیاه به کار برید. اگر مکمل آهن شما حاوی کودهای دیگر نیز هست، مطمئن شوید که حاوی فسفر نیست، زیرا این نیز میتواند منجر به کلروز شود.
دیدگاه ها
ارسال دیدگاه