برای مشاهده یافته ها از کلید Enter و برای خروج از کلید Esc استفاده کنید.

علت ریز گل و میوه ی درختان و راه های جلوگیری از آن

یکی از مشکلات شایع و مهم باغداران در فصل بهار ریزش گل ها م میوه ها و در پی آن کاهش کیفیت و کمیت محصول می باشد. و خسارتی که در پی آن ایجاد میشود گاها بیشتر از خسارتی است که آفات و بیماری ها روی درختان ایجاد میکنند. این مشکل معمولا برای درختان لیمو، پرتقال، گریپ فروت، نارنگی و سایر مرکبات نیز میتواند خسارت زا باشد.

در این مقاله سعی داریم تا علت ریزش گل و میوه درختان را خدمت شما عزیزان ارائه دهیم. همچنین با مطرح کردن راهکارهای علمی و کاربردی کمک کنیم که کشاورز محصول بیشتری برداشت نموده و کیفیت میوه را نیز افزایش دهیم.

 

انواع ریزش در درختان

در کل ۳ نوع ریزش در درختان میوه داریم که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم:

  • ریزش گل
  • ریزش میوه‌چه
  • ریزش میوه‌های بزرگ ۳-۲ هفته قبل از برداشت

ریزش گل

این نوع ریزش اهمیت چندانی ندارد؛ چرا که در درجه اول درخت بسته به توان خودش خود تنظیمی انجام داده می دهد. بنابراین تعداد گلی را که می‌تواند به میوه تبدیل کند نگه می‌دارد.

در درجه دوم تعداد گل‌های یک درخت معمولا خیلی زیاد است. مثلا یکصد هزار تا ده هزار گل در یک درخت پدید می‌آید. مسلما قرار نیست همه این گل‌ها تبدیل به میوه شوند و اگر حدود ۵-۳ درصد آن‌ها به میوه تبدیل شود عدد قابل قبولی است.

ریزش میوه‌چه

این نوع ریزش تا حدی طبیعی می باشد. در حالتی که باغات خوب تغذیه نشوند و درخت ضعیف باشد برای اینکه بتواند میوه بدهد برخی میوه‌چه‌ها را می‌ریزد.

همچنین برخی میوه‌ها که در زمان گل خوب تلقیح نشده اند، جنین آن‌ها خوب به وجود نیامده یا در همان اوایل جنین به وجود آمده ولی سقط شده و ریزش می‌کنند.

ریزش میوه های بزرگ

این نوع ریزش بسیار خسارت‌زا بوده و اهمیت بالایی دارد. در این مرحله میوه های درشت نزدیک موعد برداشت ریزش می‌کنند. در این مرحله علت ریزش گرده‌افشانی نامناسب نیست.

سه دلیل عمده برای ریزش میوه های بزرگ:

  • شرایط محیطی
  • آفات و بیماری ها
  • تغذیه

عناصر مهم جهت جلوگیری از ریزش

سه عنصر مهم در این مرحله به کاهش ریزش کمک می‌کنند:

  • کلسیم
  • بور
  • روی

کلسیم (Ca)

کلسیم برای تقویت دیواره‌های سلولی و افزایش استحکام بافت‌های گیاهی ضروری است. این عنصر نقش مهمی در جلوگیری از بروز بیماری‌های فیزیولوژیکی مانند پوسیدگی گلگاه دارد که می‌تواند به ریزش میوه‌ها منجر شود. کمبود کلسیم می‌تواند باعث ناهنجاری‌های مختلفی در میوه‌ها شود و عمر انبارداری آن‌ها را کاهش دهد. استفاده از کودهای حاوی کلسیم مانند نیترات کلسیم یا کربنات کلسیم می‌تواند به بهبود ساختار سلولی و کاهش ریزش میوه‌ها کمک کند.یکی از بهترین کود برای جلوگیری از ریزش میوه، استفاده از کود حاوی کلسیم می باشد.

 بور (B)

بور یکی از ریزمغذی‌ های ضروری برای گیاهان است که در فرآیندهای تولید مثل و تشکیل میوه‌ها نقش دارد. این عنصر به انتقال قندها و مواد مغذی در گیاه کمک کرده و نقش مهمی در تشکیل دیواره‌های سلولی دارد. کمبود بور می‌تواند منجر به ضعف در تشکیل میوه و ریزش آن‌ها شود. استفاده از کودهای حاوی بور مانند بوراکس می‌تواند به بهبود عملکرد گیاه و کاهش ریزش میوه‌ها کمک کند. استفاده از بهترین کود برای جلوگیری از ریزش میوه، که یکی از این کود ها باید حاوی بور باشند، می تواند به کاهش ریزش گل ها نیز کمک کند.

 زینک (Zn)

زینک نیز از دیگر ریزمغذی‌های مهم برای گیاهان است که در سنتز پروتئین‌ها، تولید هورمون‌ها و رشد گیاه نقش دارد. کمبود زینک می‌تواند منجر به ضعف در رشد گیاه و کاهش کیفیت میوه‌ها شود. استفاده از کودهای حاوی زینک مانند سولفات زینک می‌تواند به تقویت گیاهان و جلوگیری از ریزش میوه‌ها کمک کند.

مصرف بور از بهار که میوه‌ها اندازه‌ی فندوق بودند

با ۳ بار تکرار تا زمان رسیدگی محصول با اسید بوریک به همراه آب آبیاری باعث بهبود ساختار میوه، قند میوه و کاهش ریزش میوه می گردد.

شایان ذکر است این توصیه ها عمومی و کلی بوده، لذا در هر منطقه و محصول بسته به آزمایش خاک، آزمایش آب و آزمایش برگ این موارد قابل تغییر هستند چه بسا در مناطقی به دلایل مختلف مثل مناطق آب و خاک شور بیش بود عنصر بور مشاهده شده و نیازی به استفاده از اسید بوریک در این حد نمی باشد.

علت ریزش گل و میوه درختان

از علت ریزش گل و میوه درختان می توان به دلایل زیر اشاره کرد. این موارد در واقع عوامل پایین بودن تولید در درختان میوه نیز می باشند:

۱- گرده افشانی

گرده افشانی؛ مقدمه عمل لقاح و تولید میوه در درختان است. اگر در یک رقم دانه گرده از پرچم‌های همان درخت یا درختی از همان رقم، باعث بارور شدن مادگی شود رقم را خود بارور در غیر این صورت یعنی حالتی که مادگی توسط دانه گرده یک رقم دیگر تلقیح شود رقم را دگر بارور می‌گویند.

در این حالت اگر کل سطح باغ از واریته یا رقم کشت شده باشد امکان بدست آوردن محصول مناسب امکان پذیر نمی باشد.

عدم تلقیح مناسب یکی از عوامل کاهش تولید در باغات میوه در ایران است که بسیاری از باغداران با آن آشنا نمی‌باشند.

رقم یا واریته ای که دانه‌های گرده مناسب برای تلقیح رقم مورد نظر ما باشد را ارقام گرده زا یا pollenizer  گویند.

تاثیر گرده افشانی بر جلوگیری از ریزش گل

گرده افشانی در درخت سیب:

انواع سیب خود نابارورند و باید با انواع دیگر کاشته شوند تا محصول خوبی به دست آید.

معمولا موقع کشت نهال بین هر سه دریف درخت از یک نوع، یک دریف از نوع دیگر می‌کارند بعضی از متخصصین باغبانی را عقیده بر این است که اگر ۳ یا ۴ رقم مختلف به‌این‌نحو در هم کاشته شوند بهتر است.

چرا که بعضی از ارقام سیب ممکن است دانه های گرده عقیمی داشته باشند و یا اینکه دو رقم کاشته شده هم زمان به گل ننشینند در این صورت کاشت این ارقام موثر واقع نخواهد شد.

گرده افشانی درختان گلابی:

اغلب رقم‌های گلابی خود بارور نیستند، البته میوه می دهند ولی از نظر تجارتی ارزشی ندارند. برخی از ارقام خود بارورند ولی حتی این واریته ها هم اگر با نوع دیگر کاشته شوند میزان محصول آنها افزایش قابل توجهی پیدا می کند بنابراین گلابی باید مخلوط کشت شود.

گرده افشانی هلو و زردآلو:

اکثر واریته‌های هلو و زردالو خود بارورند و اگر در یک باغ یک دست کاشت شوند می توانند محصول خوبی بدهند.

گرده افشانی در گیلاس:

تمام واریته‌های گیلاس خود نابارورند و احتیاج به واریته دیگری برای محصول‌دهی دارند و آلبالو بر عکس خودبارور است و بارورکننده‌ی خوبی برای گیلاس‌های دیررس است.

زیرا آلبالو بعد از انوع گیلاس زودرس به گل می نشیند. بنابراین درختان گیلاس دیررس را می توان با درختان آلبالو مخلوط کاشت .

گرده افشانی آلو:

بعضی از واریته های آلو خود نابارورند و برخی خود بارورند مثلا آلوی قطره طلا یک واریته ژاپنی است که باید همراه با واریته های دیگر برای باروری کاشته شود، بنابراین بهتر است این درخت را نیز مخلوط کشت گردد.

گرده افشانی بادام و گردو:

اکثر رقم‌های گردو خود بارور و اکثر رقم‌های بادام دگر بارور می‌باشند. لذا در کاشت باغات بادام استفاده از چند رقم ضروری است.

۲- ژنتیکی:

مثلا یک رقم به صورت ذاتی گل زیادی می‌دهد و تعداد زیادی هم می‌ریزد مثل درختان سیب قرمز لبنانی در مقایسه با زرد لبنانی. زیرا این رقم در هر ۳ مرحله یاد شده بیشترین میزان ریزش را دارد.

عوامل ژنتیکی موثر بر ریزش گل و میوه

۳- ریزش برای حفظ تعادل:

درخت بسته به انرژی و مواد غذایی که در اختیار دارد تعدادی گل یا میوه چه را حذف می‌کند.

۴- ریزش تغذیه ای

که در دو حالت ایجاد می شود:

الف- یکی تغذیه درخت هست که آن را جذب کرده و به شاخ و برگ و میوه می رساند (تقویت درخت)

ب- تامین عناصر مورد نیاز در زمان تلقیح (روی، بور و ازت). یعنی زمانی که دانه گرده به مادگی می رسد وجود این عناصر برای تبدیل گل به میوه ضروری است.

۵- آفت و بیماری ها:

فاتی مانند کرم سیب، کرم به، زنبور مغز خوار بادام باعث ریزش میوه می گردند.

۶- عوامل محیطی:

شرایط محیطی مثل بادهای شدید در زمان گرده‌افشانی، بارندگی در زمان گرده‌افشانی، ناسازگاری گرده‌ها و یا هر عامل محیطی که در زمان لقاح و تشکیل میوه مشکل ایجاد می کند.

نارنج اسپادانا